| |
|
|
 | | | door Rein Stam
zaterdag 6 december 2008 | | Walvisvaart was een gevaarlijke bezigheid
in de 18e eeuw door de beperkte middelen
en de klimatologische omstandigheden.
Aan de randen van de ijslaag werd gejaagd,
wat op zich al uiterst gevaarlijk was.
De gevangen dieren werden na de vangst
vlak naast het schip op het ijs “afgespekt”,
oftewel net als een sinaasappel geschild.
Dat was dan wel niet zo gevaarlijk, maar het
was wel een uiterst koude bezigheid.
Ook was het zaak niet te water te geraken,
want met de heersende watertemperatuur
bleef de walvisvaarder niet lang in leven.
Het afgeschilde spek werd in vaten gestopt.
Een gedeelte werd ter plekke op Jan Mayen-
land gekookt, maar veel ging zo terug.
In de Zaanstreek stonden in die tijd talloze
traankokerijen waar het spek werd verwerkt
tot lampolie, smeermiddel en zeep.
Één walvis bracht gemiddeld 50 tot 75 vaten
spek op. De vatinhoud werd aangegeven in
quardelen. Een quardeel spek was 349 liter.
De inhoud van een quardeel traan was
afwijkend en kwam overeen met 232,8 liter.
Van de lange baleinen van de walvis werd
van alles gemaakt. Het was vergelijkbaar
met de functie van plastic tegenwoordig.
Als de baleinen verwarmd werden, kon men
ze in allerlei vormen buigen en afkoelen.
Zo ontstonden doosjes, schilderij- en spie-
gellijsten, bestek, opscheplepels en balei-
nen voor korsetten, paraplu’s en parasols.
Ook de botten werden meegenomen. Op
Texel werden de kaken gebruikt als heining-
palen of als schuurpalen voor het vee.
Vooral die laatste toepassing was verrekt
handig op een vrijwel boomloos eiland.
De alleroudsten onder ons hebben ze nog
kunnen zien tussen Oosterend en Oost en
langs het landje tegenover de Koger kerk.
| |
|
|
| (c) Texelse Media. Zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van de uitgever is het niet toegestaan informatie, beeldmateriaal, foto's, nieuwsberichten en/of berichtgevingen die verstrekt worden via Texel-Plaza op enigerlei wijze te verspreiden, in welke vorm dan ook. |
|
| |      |
